Ovoz TTS v1: узбекская речь теперь прямо в браузере
Мы сделали очень маленькую модель синтеза узбекской речи. Она весит 21 МБ, не нуждается в сервере и на обычном устройстве говорит в десятки раз быстрее реального времени. С сегодняшнего дня её можно попробовать в браузере.
Послушайте: 1 и 10 минут
Обе записи сделаны этой моделью без какой-либо обработки. Под каждой — сколько времени браузер потратил на её создание.
1 минута: технический текст
1 мин речи браузер создал за 2,1 с — в 28 раз быстрее реального времени. Первая фраза была готова через 0,36 с.
Показать текст
Avval olov poʻlatni taxminan 900 gradusgacha qizdiradi: u qizaradi, lekin erimaydi — poʻlat 1500 gradusda eriydi. Keyin dastak ochiladi va oʻrtadagi teshikdan sof kislorod otiladi.
Qizigan temir bu oqimda oʻtindek yonadi, kesish issiqligining koʻpini endi oʻzi beradi. Yonishdan chiqqan shlak poʻlatdan oson eriydi — oqim uni pastdan uchqun qilib puflab chiqaradi. Pastga sochilayotgan uchqunlar aynan shu.
Zanglamas poʻlat va alyuminiyni bunday kesib boʻlmaydi: ustidagi oksid pardasi kislorodni ichkariga oʻtkazmaydi, olov faqat koʻlmak eritadi. Ularni plazma yoki bolgarka bilan kesishadi.
Kislorod qanchalik toza boʻlsa, kesish shuncha tez: kamida 99,5 foiz boʻlishi kerak. Sof kislorodda esa moy oʻz-oʻzidan alangalanadi, shuning uchun ballon, reduktor va shlanglarga moy tekkizish qatʼiyan man etiladi.
10 минут: рассказ «O'rik daraxti» («Абрикосовое дерево»)
10 мин речи браузер создал за 18,6 с — в 32 раз быстрее реального времени. Первая фраза была готова через 0,19 с.
Показать текст
Qishloq chetida, katta yoʻl boshlanadigan joyda, eski bir oʻrik daraxti bor edi. Uni qishloqdagilarning hammasi bilardi. Bahorda u oppoq gullarga burkanar, yozda esa shoxlari sariq mevalarning ogʻirligidan yerga egilib qolardi. Daraxt tagidan kichkina ariq oqib oʻtar, ariq boʻyida esa eski yogʻoch soʻri turardi.
Bu daraxtni Boburning bobosi ekkan edi. Bobosi buni har safar soʻrida choy ichib oʻtirganda eslardi.
— Men bu niholni ekkanimda, sen hali tugʻilmagan eding, — derdi u nabirasiga. — Otang esa xuddi sening yoshingda edi. U har kuni ertalab daraxtga chelakda suv tashirdi.
Bobur bu gaplarni yuz marta eshitgan boʻlsa ham, har safar jim oʻtirib tinglardi. Unga bobosining ovozi yoqardi. Bobosi shoshmasdan, har bir soʻzni oʻylab gapirardi. Gapirib boʻlgach, piyoladagi choyni ohista hoʻplab, uzoqlarga qarab qolardi.
Oʻsha yili bahor erta keldi. Mart oyining oʻrtalarida havo isib, daraxtlar birin-ketin gullay boshladi. Bir kuni ertalab Bobur maktabga ketayotib, oʻrik daraxtiga qaradi va hayron boʻlib toʻxtab qoldi. Daraxtning bir tomoni gullagan, ikkinchi tomoni esa qup-quruq edi. Oʻsha tarafdagi shoxlarda birorta ham kurtak yoʻq edi.
Kechqurun u bu haqda bobosiga aytdi. Bobosi indamay oʻrnidan turdi, hassasini olib, daraxt tomon yurdi. Bobur ham uning ortidan ergashdi. Ular daraxt atrofini uzoq aylanishdi. Bobosi quruq shoxlardan birini ushlab koʻrdi, keyin poʻstlogʻini tirnogʻi bilan sekin qirib qaradi.
— Qarib qolibdi, — dedi u nihoyat. — Odam ham, daraxt ham qariydi, bolam. Buning ajablanadigan joyi yoʻq.
— Endi nima qilamiz? — soʻradi Bobur.
— Hech narsa, — dedi bobosi jilmayib. — Toki tirik ekan, unga suv quyamiz. Qolganini vaqt koʻrsatadi.
Bobur bu javobdan qoniqmadi. U kechasi uzoq uxlay olmadi. Koʻz oldiga gullagan daraxt, uning tagida choy ichib oʻtirgan bobosi va yoz kunlari shoxlarga chiqib oʻrik terayotgan oʻzi keldi. Agar daraxt qurib qolsa, bularning hammasi ham yoʻq boʻlib ketadigandek tuyuldi.
Ertasi kuni u maktabdan qaytgach, toʻgʻri kutubxonaga bordi. Kutubxonachi ayol uni koʻrib hayron boʻldi, chunki Bobur bu yerga kamdan-kam kelardi. Bola daraxtlar haqidagi kitoblarni soʻradi. Ayol unga uchta qalin kitob olib berdi. Bobur ularni uyiga olib ketib, bir hafta davomida har kuni kechqurun oʻqidi.
Kitoblardan u koʻp narsani bilib oldi. Masalan, oʻrik daraxti oʻrtacha oltmish yil yashashini, qari daraxtlarni esa yangilash mumkinligini oʻqidi. Buning uchun eski daraxtdan yosh novda olinib, boshqa niholga payvand qilinar ekan. Shunda yangi daraxt eski daraxtning xuddi oʻzidek meva beradi.
Bobur bu haqda bobosiga aytganda, chol uzoq kuldi.
— Ha, toʻgʻri, — dedi u. — Men buni bilardim. Faqat sen oʻzing topishingni kutayotgan edim.
— Unda nega aytmadingiz? — xafa boʻldi Bobur.
— Chunki oʻzing topgan narsa yodingda uzoq qoladi, — dedi bobosi. — Kitobdan oʻqiganing mendan eshitganingdan koʻra qimmatroq.
Oʻsha haftaning oxirida ular ishga kirishishdi. Bobosi omborxonadan eski bogʻ pichogʻini olib chiqdi va uni uzoq vaqt charxladi. Keyin ikkovlashib bozorga borishdi va u yerdan ikkita yosh oʻrik niholi sotib olishdi. Sotuvchi chol bobosini tanir ekan. Ular uzoq gaplashib qolishdi, Bobur esa nihollarni ehtiyotlik bilan qoʻltigʻida ushlab turdi.
Uyga qaytgach, ular nihollarni eski daraxtning ikki yoniga ekishdi. Bobur chuqurni oʻzi qazidi. Yer qattiq edi, shuning uchun bu ish ancha vaqt oldi. Uning qoʻllari qavarib ketdi, lekin u bir marta ham nolimadi. Bobosi esa yonida turib, qayerni qanchalik chuqur qazish kerakligini koʻrsatib turdi.
Keyin eng muhim ish boshlandi. Bobosi eski daraxtning tirik shoxlaridan bir nechta yosh novdani ehtiyotlik bilan kesib oldi. Har bir novdada ikki-uchtadan kurtak bor edi. U novdalarni nam latta bilan oʻrab, Boburga ushlab turishni buyurdi. Soʻngra yosh nihollarning poʻstlogʻini sekin kesib, novdalarni u yerga joyladi va mahkam bogʻlab qoʻydi.
— Endi kutamiz, — dedi bobosi qoʻllarini artib. — Agar novdalar tutib ketsa, bir oydan keyin kurtaklar uygʻonadi.
Oʻsha bir oy Boburga juda uzoq tuyuldi. U har kuni ertalab va kechqurun nihollar yoniga borib, ularni diqqat bilan koʻzdan kechirardi. Baʼzan unga kurtaklar biroz kattalashgandek tuyulardi, baʼzan esa hech narsa oʻzgarmagandek koʻrinardi. Bobosi uning sabrsizligini koʻrib, faqat kulib qoʻyardi.
Aprel oyining oxirida, bir yomgʻirli kunning ertasiga, Bobur nihollar yoniga chiqib, quvonchdan qichqirib yubordi. Payvand qilingan novdalardan birida kichkina yashil barg chiqqan edi. U yugurib uyga kirdi va bobosini qoʻlidan tortib tashqariga olib chiqdi. Chol barg ustiga egilib, uzoq tikilib turdi. Keyin qaddini rostlab, nabirasining yelkasiga qoqib qoʻydi.
— Barakalla, — dedi u. — Endi bu daraxt sening daraxting.
Yoz boshida esa kutilmagan voqea yuz berdi. Bir kuni kechqurun osmonni qora bulutlar qopladi va kuchli shamol turdi. Shamol shunchalik qattiq esdiki, hovlidagi narsalar u yoqdan bu yoqqa uchib keta boshladi. Bobur derazadan tashqariga qarab, yosh nihollar shamolda qanday egilayotganini koʻrdi va yuragi siqilib ketdi.
U kiyimini ham kiymasdan tashqariga yugurib chiqdi. Bobosi uning ortidan nimadir deb qichqirdi, lekin shamol ovozni olib ketdi. Bobur omborxonadan ikkita uzun tayoq va arqon olib, nihollar yoniga bordi. Tayoqlarni yerga qoqib, nihollarni ularga bogʻlay boshladi. Qoʻllari titrar, yomgʻir yuziga urilar edi, lekin u ishni oxiriga yetkazmaguncha toʻxtamadi.
Uyga qaytganida u boshdan-oyoq hoʻl boʻlib ketgan edi. Onasi uni koʻrib qattiq urishdi, issiq choy berib, adyolga oʻrab qoʻydi. Bobosi esa hech narsa demadi. Faqat kechasi, hamma uxlagandan keyin, Boburning yoniga kelib, peshonasini silab qoʻydi.
Ertalab shamol tinib, osmon tiniq boʻlib qoldi. Qishloqda koʻp daraxtlarning shoxlari singan, baʼzi joylarda hatto tomlar ham buzilgan edi. Lekin ikkala yosh nihol ham tik turardi. Ularning payvand qilingan novdalari ham butun edi. Bobosi buni koʻrib, uzoq jim turdi, keyin sekin dedi:
— Daraxtni ekish oson, bolam. Uni asrash qiyin. Sen bugun buni oʻzing koʻrding.
Kuz kelganda nihollarning barglari sargʻayib, birin-ketin toʻkila boshladi. Bobur avvaliga xavotirga tushdi, lekin bobosi bu tabiiy hol ekanini, qishda daraxtlar uxlashini, bahorda esa yana uygʻonishini tushuntirdi. Qish kunlari ular nihollarning tagiga goʻng solishdi, tanalarini esa sovuqdan saqlash uchun eski qopga oʻrab qoʻyishdi.
Keyingi bahorda nihollar yana barg chiqardi. Uchinchi yili esa ularning birida ilk marta gul ochildi. Gullar unchalik koʻp emas edi, atigi oʻn-oʻn beshtacha, lekin Bobur ularni bittalab sanab chiqdi. Oʻsha yozda u daraxtdan birinchi oʻrikni uzib, uni bobosiga olib bordi. Chol mevani qoʻlida uzoq aylantirib turdi, keyin uni ikkiga boʻlib, yarmini nabirasiga uzatdi.
— Xuddi oʻsha taʼm, — dedi u bir tishlab. — Ellik yil oldingi taʼm.
Yillar oʻtdi. Eski oʻrik daraxti oxiri qurib qoldi va uni kesib olishga toʻgʻri keldi. Lekin uning ikki yonida endi ikkita yosh daraxt oʻsib turardi. Ular har bahorda xuddi eski daraxtdek oppoq gullar ochar, yozda esa xuddi oʻshanday shirin oʻrik berardi.
Bobosi ham qarib qoldi. U endi soʻriga zoʻrgʻa chiqardi, lekin baribir har kuni kechqurun u yerda choy ichib oʻtirishni kanda qilmasdi. Bobur esa katta boʻlib, shaharda oʻqiyotgan edi. Har safar qishloqqa kelganda, u avval bobosining oldiga, keyin esa daraxtlar yoniga borardi.
Har gal Bobur kelganda, bobosi undan shahardagi hayoti, oʻqishi va doʻstlari haqida batafsil soʻrardi. Keyin esa albatta daraxtlarning ahvolini soʻrardi, goʻyo ularni oʻzi har kuni koʻrib turmagandek. Bobur bunga avvaliga hayron boʻlardi, keyinroq esa tushundi: bobosi uchun bu savol daraxtlar haqida emas, balki ular ikkovini bogʻlab turgan ip haqida edi. Shuning uchun u har safar daraxtlar haqida uzoq va qiziqarli qilib gapirib berardi.
Bir yozda u qishloqqa oʻzining kichkina oʻgʻli bilan keldi. Bola daraxtlarni koʻrib, otasidan soʻradi:
— Bu daraxtlarni kim ekkan?
Bobur bobosiga qaradi. Chol soʻrida oʻtirib, ularga jilmayib turardi.
— Bularni men ekkanman, — dedi Bobur. — Lekin ularning ildizi bobomning daraxtidan.
Bola bu gapni tushunmadi. Shunda Bobur uni soʻriga oʻtqazdi, piyolaga choy quydi va shoshmasdan, har bir soʻzni oʻylab, hikoyani boshidan aytib bera boshladi.
Замер: браузер Chrome, MacBook Pro (M2 Pro), одно ядро процессора. На телефонах скорость ниже и зависит от устройства.
Зачем маленькая модель?
Обычно голос нейросети создаётся на сервере: текст уходит через интернет, большая модель его читает, готовое аудио возвращается. Это занимает время, каждый запрос стоит денег, а без интернета ничего не работает.
Ovoz TTS v1 устроена иначе: модель один раз загружается на ваше устройство и дальше создаёт речь сама. Короткая фраза готова, как только вы нажали кнопку, — ждать ответа сервера не нужно.
Для приложений это большие возможности: экранные дикторы без интернета, голосовые помощники, обучающие приложения и чтение книг. Серверных расходов на каждый запрос нет, поэтому это дёшево и для тысяч пользователей.
В цифрах
- 4,5 млн параметров: в сотни раз меньше современных больших TTS-моделей
- 21 МБ, загружается один раз
- В браузере, на одном ядре процессора ноутбука, ~в 30 раз быстрее реального времени
- Звук 24 кГц, один женский голос
Как это работает
Сначала текст раскладывается на звуки по правилам узбекского произношения: o', g', sh, ch, ng и тутук белгиси читаются как отдельные звуки, кириллица переводится в латиницу, числа, даты, время, суммы и проценты записываются словами.
Затем маленькая нейросеть предсказывает, сколько длится каждый звук, высоту и громкость голоса. В конце классический вокодер «источник — фильтр» превращает это в волну 24 кГц. Всё это — один ONNX-файл на 4,5 млн параметров, который в браузере работает через ONNX Runtime.
Это тестовая версия
v1 ещё не идеальна. Она может ошибаться в редких словах, именах, сокращениях и иностранных словах, а голос пока один. Поэтому сначала мы выпускаем открытый тест: под каждым результатом можно нажать 👍 или 👎 и написать, что прочитано неверно.
По вашим отзывам мы улучшим модель, а затем добавим её в приложение OvozAI. Дальше в планах — новые голоса и полностью офлайн-работа на телефоне.
Хотите использовать модель в своём продукте?
Мы лицензируем Ovoz TTS v1 для приложений, сайтов, киосков и других устройств. Модель работает без интернета, без серверных расходов на каждый запрос. Напишите нам о сотрудничестве и лицензии.